کلاباذی، ابوبکر محمد بخاری، دفاع از تصوف

صوفی و فقیه در سده چهارم قمری و مدافع تصوف در مقابل تهاجمات جریان¬های ضد تصوف.
کلاباذی در دوره‌ای می‌زیست که فقیهان سیطره کامل بر جهان اسلام داشته و با جریان‌های صوفیانه مخالفت می‌کردند. حلاّج (متولد 309ق) در همین دوره با حکم فقها و دینداران به قتل رسید. کلاباذی برای دفاع از تصوف و جریان‌های صوفی کتاب التعرف لمذهب اهل التصوف را نوشت و تصوف را تابع شریعت و صوفیان را متشرع و زاهدانی شریعتمدار معرفی کرد. او توضیح داده که بر آن است تا با تدوین کتابش در بیان طریقت و سیرت مشایخ نامدار تصوّف، اسباب آشنایی سالکان را با تصوّف فراهم آورد و از این رو آن را التعرّف لمذهب اهل التصوّف نامیده است. التعرف شامل یک مقدمه و هفتاد و پنج باب است که از آن میان مفصّل‌ترین باب‌ها، باب پنجاه و نهم در موضوع فناء و بقاء و باب بیست و ششم درباره کرامات اولیاست. مؤلف در باب اول به توضیح اقوال بزرگان صوفیه درباره وجه تسمیه صوفیه پرداخته است. در باب دوم که به معرفی رجال صوفیه اختصاص یافته، از امام زین العابدین و امام باقر و امام صادق(ع) با عنوان نخستین رجال صوفی بعد از صحابه یاد کرده است. کلاباذی با استناد به آیات قرآن و احادیث نبوی و سخنان بزرگان دین و عرفان، به شرح و توضیح مباحث اعتقادی و موضوعات عرفانی پرداخته و گاه اشعاری عربی و به ندرت فارسی در سخن آورده و کوشیده است تا با استدلال و گاه تمثیل،‌ باورهای صوفیان را موافق با اعتقادات اهل سنت نشان دهد. التعرف بعدها مورد توجه متصوّفه واقع شده و آوازه‌ای بلند یافت، به طوری که درباره‌اش گفته‌اند: لولا التعرّف لما عرف التصوّف، یا لولا التعرّف لبطل التصوّف.
مأخذ
حداد عادل، غلامعلی(زیرنظر)، دانشنامه جهان اسلام، تهران، 1376، ج7، ص 496.

This entry was posted in ک. Bookmark the permalink.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>